fbpx

Нарцизам – психологијата позади нарцисоидно растројство на личноста

Нарцизам се карактеризира со претерано високо мислење за себе, екстремно самоуважување, прекумерна потреба за моќ, успех и восхит и преосетливост на критики. Нарцисистите веруваат дека се супериорни во однос на другите по изглед, интелигенција и важност. Тие копнеат за постојано восхитување и посебен третман. Се разликуваат два главни типа:

Грандиозниот нарцизам е најпознатиот вид, и се карактеризира со екстровертност, и желба за доминација. Грандиозните нарциси бараат внимание и моќ, понекогаш како политичари, познати влијателни личности, или културни лидери.

Се разбира, не секој што ги извршува овие позиции на моќ е нарцисоиден. Многумина го прават тоа од многу позитивни причини, како достигнување на нивниот целосен потенцијал, или помагање да се подобри животот на другите.

Во меѓувреме, ранливите нарциси често се тивки и резервирани. Тие имаат силно чувство за грандиозност, но лесно се чувствуваат загрозени.

Долгорочните ефекти на нарцизмот се катастрофални. Нарцисите имаат тенденција да бидат себични, што доведува до неетичко однесување во нивниот професионален и личен живот. Во односите, постојано се нечесни и неверни, давајќи им приоритет на сопствените потреби наместо на заеднички живот и хармонија. Едноставно, се вреднуваат себеси и своите потреби повеќе од сите други. Кога нивната надуена слика за себе е загрозена, тие стануваат огорчени и агресивни. Ова може да создаде токсичен циклус и во лични и во професионални услови, оттурнувајќи ги луѓето по чиј восхит копнеат.

Нарцисоидно растројство на личноста

Ова е најекстремната форма на нарцисоидност, која влијае на 1-2% од населението, а почеста е кај мажите. Луѓето со NPD ги покажуваат истите основни особини како нарцисите, но во многу поголем степен, предизвикувајќи значителни проблеми во нивните животи. Замислете некој кој му дава приоритет на восхитот од својот брачен другар и децата наместо да се грижи за нив, или отфрла каков било повратен одговор како погрешен, дури и ако е конструктивен.

За да биде дијагностицирано нарцисоидно растројство на личноста (НПД), лицето мора да покаже грандиозност и недостаток на емпатија, како што се манифестира со најмалку пет од следниве особини:

  • Има грандиозно чувство за самобитност и си ги преувеличува достигнувањата и талентите.
  • Сонува за неограничена моќ, успех, убавина или идеална љубов.
  • Верува дека тој или таа е посебен/а и единствен/а и треба да се дружи само со личности со висок статус.
  • Бара прекумерно восхитување.
  • Неразумно очекува посебен, поволен третман или усогласеност со неговите или нејзините желби.
  • Ги искористува другите за да постигне лични цели.
  • Нема емпатија за чувствата и потребите на другите.
  • Им завидува на другите или верува дека тие му завидуваат на него или неа.
  • Има арогантно однесување или ставови.
  • Покрај грандиозниот нарцисист, „Малигните нарцисисти“ се најпогубниот и најнепријателскиот тип, кои спроведуваат антисоцијално однесување. Тие можат да бидат сурови и одмазднички кога се чувствуваат загрозени или кога не го добиваат она што го сакаат.

Што се крие зад нарцизмот?

Вистинскиот нарцизам не е вкоренет во вистинска љубов кон себе. И покрај тоа што имаат навидум силна личност, на нарцисите им недостасува суштинско јас. Нивната слика за себе, размислувањето и однесувањето се ориентирани кон други, со цел да се стабилизира и потврди нивната самодоверба и кревко, фрагментирано јас.

Нивното надуено самоласкање, перфекционизам и ароганција се само покритие за омразата кон себе што не ја признаваат. Наместо тоа, нивниот презир е проектиран однадвор со критика кон другите. Премногу се плашат да се погледнат себеси затоа што веруваат дека она што постои е поразително. Емоционално, тие можеби се мртви внатре, и гладни да бидат исполнети и потврдени од другите. За жал, немаат способност да ја ценат љубовта што ја добиваат и ги отуѓуваат оние што ја даваат.

Оние кои пораснале со самоомраза и срам често завршуваат во потрага по постојана надворешна валидација, што се манифестира како „нарцисоидни“ однесувања што лесно ги критикуваме.

Што предизвикува нарцизам?

Точната причина е непозната, но истражувањата сугерираат дека комбинацијата на генетика и животната средина игра улога. 

Тешко е да се соживува со нарцисите, но доволно е да знаеме дека тие не избрале да бидат такви. Нивниот емотивен развој е оштетен, често поради погрешно, рано родителство. Некои веруваат дека причината лежи во екстремната блискост со мајката, други го припишуваат на родителската грубост или критичност.

Прекумерните пофалби од родителите може да поттикнат грандиозен нарцизам, создавајќи нереално чувство на право кај детето. Спротивно на тоа, студените или контролирачки родители може да доведат до ранлив нарцизам, бидејќи детето бара потврда и одобрение однадвор за да компензира за недостатокот на внатрешна самодоверба.

Социјалните медиуми можеби не предизвикуваат нарцизам, но обезбедуваат совршена платформа за себепромоција и барање внимание, што потенцијално ги влошува нарцисоидните тенденции.

Врска со нарцис

Кога сте во врска со нарцис, нивното однесување дома може да биде многу различно од нивната јавна личност. Тие често ги омаловажуваат оние со кои штотуку се дружеле и очекуваат постојано ценење од партнерот за да се заштитат од чувството на срам. Тие ги гледаат своите партнери само како продолжување на себе.

Нарцисите често се перфекционисти кои бараат постојано восхитување и услуга од своите партнери. Тие ги отфрлаат потребите на партнерот, дури и во време на болест или болка, и манипулираат за да ја постигнат својата цел. Обидувањето да ги задоволите се чувствува како бесконечна задача, бидејќи тие секогаш наоѓаат маана во вашите напори или бараат повеќе. Во релациите со нарцисоидна личност, често постои психолошката манипулација позната како Gaslighting.

Партнерите на нарцисите често се сомневаат во нивната искреност и се чувствуваат исцрпени од нивното непредвидливо однесување. Тие ги жртвуваат сопствените потреби за да избегнат незадоволство на нарцисот и одат “по јајца” за да ја одржат врската. И покрај тоа што се чувствуваат емотивно напуштено, многу партнери остануваат, поради нивните лажни моменти на шарм и наклонетост.

Дали нарцисите можат да се променат?

Терапијата и практиките кои промовираат саморефлексија и сочувство може да им помогнат на нарцисите да се подобрат. Сепак, само-подобрувањето за нарцисистите може да биде предизвик затоа што критичкиот поглед на себе е спротивно на нивната грандиозна слика за себе. Терапевтите користат техники кои им помагаат да развијат емпатија за другите и да го оспорат нивното искривено чувство за самобитност. Тоа е долг и тежок процес, но со посветеност и труд, нарцисите можат да научат да градат поздрави врски и да живеат поисполнет живот.

Оние кои успеале да се справат со нарцизмот се обично паметни, образовани професионалци. Но, ако некој е и нарцисоиден и не многу паметен, честопати рано го прекинува лекувањето. Тие на почетокот ретко признаваат дека се нарцисоидни. Обично во нивните 30-ти или 40-ти почнуваат да се преиспитуваат поради последиците од нивната “гордост”…

За крај…

Важно е да се стремиме кон свет во кој луѓето имаат здраво чувство за себе, а не постојана потреба за надворешно одобрување. Овој „здрав нарцизам“ им овозможува на поединците да бидат задоволни со тоа што се, да ја ценат сопствената вредност и на крајот да ја прошират љубезноста и дарежливоста кон другите. Не се работи за тоа да се омаловажувате, туку да имате цврста самооснова која ќе овозможи да се поврзете со светот на позитивен начин.

Светот во кој сите ние би добиле шанса да развиеме здраво чувство за самољубие, би бил свет исполнет со повеќе добрина и великодушност.

Побарај совет или насока од Нина Тасевска

Нарцизам нина тасевска

Иако нарцисоидното растројство на личноста (НПД) технички не може да се излечи, терапијата може да биде моќна алатка за да се движите во врската со некој што ја има. Ќе истражуваме во самото нарушување, помагајќи ви да ги разберете причините зад нивното однесување. Ова знаење може да биде штит против манипулации и емоционална повреда. Ќе се фокусираме и на градење на сопствена емпатија, не нужно за нив, туку за себе. Ова ви овозможува да дадете приоритет на вашето ментално здравје и да поставите здрави граници. Терапијата може да ве опреми со комуникациски вештини за навигација во тешки разговори и да ве поттикне да поставите јасни очекувања.

Запомнете, не сте сами. Ако ви е потребна поддршка, ве поканувам да го направите првиот чекор со пополнување на формуларот подолу.